Eerste verplaatsing, lastrelaxatie en hoe ankers bezwijken

Eerste verplaatsing is de belasting waarbij een anker begint te verschuiven in de ondergrond; op locatie wordt die meestal afgelezen bij 0,1 mm verplaatsing. Dit is belangrijk omdat een anker dat onder zijn gebruiksbelasting beweegt, sterk genoeg kan zijn maar toch ongeschikt, daarom vraagt BS 8539:2012+A1:2021 hierom bij elke beproeving op locatie. (Beproevingen op locatie volgens een European Assessment Document vragen er niet om.)

U hoeft het exacte moment niet precies vast te stellen. Zodra een anker begint te bewegen, ziet u dat meestal, en de belasting verandert nauwelijks tussen 0,1 en 0,2 mm.

Verwacht een hoge waarde waar het anker iets tegen het oppervlak klemt. Bij een beugel die strak tegen een wand is gebout, toont een goed anker bijvoorbeeld meestal geen noemenswaardige verplaatsing tot de belasting ruim boven de door de fabrikant aanbevolen weerstand ligt.

Let bij de meeste proeven op de naad waar de trekplaat de ondergrond raakt, met het oog of met een voelermaat, en noteer de belasting wanneer die opengaat. Trekt u via een koppelstuk boven een moer die met het installatiemoment is aangedraaid, let dan op de onderlegring onder die moer: de belasting waarbij die los komt te zitten, is uw eerste verplaatsing.

Wil de constructeur de verplaatsing nauwkeurig gemeten hebben, plaats dan een meetklok:

1. Kies een meetklok met een nauwkeurigheid van 0,02 mm of beter.
2. Zet hem op een eigen voet, vrij van de brug (die onder belasting doorbuigt) en van beton dat kan opkomen. Bevestig hem nooit aan de brug.
3. Richt hem zo direct mogelijk op het anker; een trekframe met de meetklok erin, rustend op de boutkop, werkt goed.
4. Noteer de aflezing bij nulbelasting en belast daarna in minimaal 10 stappen tot de verwachte bezwijkbelasting.
5. Wacht bij elke stap tot belasting en verplaatsing stabiel zijn en noteer ze dan samen.

Een digitaal testapparaat met verplaatsingsmodule kan de grafiek van belasting en verplaatsing voor u tekenen. Gedetailleerd meten maakt elke proef veel trager, dus het gebeurt alleen op verzoek van de constructeur, zoals bij sommig veiligheidskritisch werk, zodat de verplaatsing kan worden vergeleken met de European Technical Assessment van het anker.

Lastrelaxatie is het langzaam dalen van de aflezing bij een goed anker zodra u stopt met belasten. Dit is normaal, en daarom wacht u bij belasten in stappen tot de aflezing stabiel is en leest u belasting en verplaatsing samen af. De oorzaak is dat spanning rond het anker zich verspreidt in de ondergrond; dit neemt af gedurende de levensduur van het anker, maar stopt nooit helemaal.

Belast opnieuw tot hetzelfde niveau: bij een anker dat relaxeert zakt de belasting nauwelijks nog, terwijl die bij een bezwijkend anker opnieuw zakt en het anker verder uitglijdt.

Deze controle is vooral belangrijk bij chemische ankers. Die bezwijken niet plotseling: nadat de hechting is verdwenen, kan er nog steeds een grote kracht nodig zijn om het anker eruit te trekken, waardoor een bezweken chemisch anker eruit kan zien alsof het nog houdt.

Breng de belasting gelijkmatig aan, zodat een proefbelasting in ongeveer 30 seconden wordt bereikt of een bezwijkbelasting in 60 tot 90 seconden, tenzij de verplaatsing in stappen wordt gemeten.

Spreek het stopcriterium af vóór een beproeving tot bezwijken of een voorafgaande beproeving. Zodra de belasting de klemkracht van het aandraaien overschrijdt, is enige verplaatsing normaal; de constructeur bepaalt of die moet worden vastgelegd. De constructeur kan ook een verplaatsingsgrens vaststellen die als bezwijken geldt: stop daar en vermeld de grens in het rapport. Wanneer de 5 ankers van de voorafgaande beproeving tot bezwijken worden belast nadat er één is bezweken, stop dan bij ongeveer 1.0 mm om schade te beperken en neem die belasting als bezwijkbelasting. Zie voorafgaande beproevingen.

Ankers bezwijken op een van drie plaatsen: het anker zelf, de verankering in het boorgat of het ondergrondmateriaal eromheen. Bij afschuifproeven komt er nog een bezwijkvorm bij, pry-out, waarbij het anker eruit wordt gewrikt. Benoem het bezwijken naar wat het heeft begeven.

Leg de bezwijkvorm en de belasting vast en, als er een kegel materiaal is losgebroken, de afmetingen daarvan. Beschrijf hoe het anker en het omliggende materiaal er daarna uitzien, inclusief scheuren. Is het anker niet bezweken, haal dan de belasting eraf en noteer eventuele blijvende verplaatsing.

Verwijder of markeer elk anker dat tot bezwijken is beproefd of dat de controlebelasting niet heeft gehaald, zodat het nooit in gebruik wordt genomen. Het beproevingsrapport legt vast wat er is gebeurd. Het vermeldt niet waarom een anker bezweek of wat de volgende stap is, tenzij de tester bevoegd is om dat te beoordelen, en het keurt de bevestiging niet goed. Zie wat er in een beproevingsrapport op locatie hoort.

Bij een controleproef is geen verplaatsing toegestaan. Elke waargenomen verplaatsing moet worden vastgelegd en geldt als bezwijken. Een visuele controle volstaat meestal. Op onze pagina rekentool voor proefbelasting ziet u hoe controle- en voorafgaande proefbelastingen worden bepaald. Zie uitleg over controleproeven.