Fyrsta hreyfing, álagsslökun og hvernig festingar bregðast

Fyrsta hreyfing er það álag þar sem festing byrjar að færast í grunnefninu og á staðnum er hún yfirleitt lesin við 0,1 mm hreyfingu. Hún skiptir máli því festing sem hreyfist undir vinnuálagi getur verið nógu sterk en samt óhentug, og þess vegna krefst BS 8539:2012+A1:2021 hennar í hverri prófun á staðnum. (Prófanir á staðnum samkvæmt evrópsku matsskjali (EAD) krefjast hennar ekki.)

Þú þarft ekki að hitta nákvæmlega á augnablikið. Þegar festing byrjar að hreyfast sést það yfirleitt og álagið breytist varla milli 0,1 og 0,2 mm.

Búast má við hárri tölu þar sem festingin klemmir eitthvað að yfirborðinu. Á festijárni sem er boltað þétt að vegg sýnir traust festing til dæmis yfirleitt enga marktæka hreyfingu fyrr en álagið er komið vel yfir ráðlagða mótstöðu framleiðanda.

Í flestum prófunum skal fylgjast með samskeytunum þar sem togplatan mætir grunnefninu, með berum augum eða með þykktarmæli, og skrá álagið þegar þau opnast. Ef togað er í tengistykki ofan á ró sem hert er að uppsetningarátaki skal í staðinn fylgjast með skífunni undir rónni: álagið þar sem hún losnar er fyrsta hreyfingin.

Þegar verkfræðingurinn vill að hreyfing sé mæld nákvæmlega skal setja upp skífumæli:

1. Veljið mæli með nákvæmni 0,02 mm eða betri.
2. Setjið hann á eigin undirstöðu, lausan við brúna (sem svignar undir álagi) og við steypu sem gæti lyfst. Festið hann aldrei við brúna.
3. Beinið honum eins beint að festingunni og hægt er; togrammi með mælinn inni í, sem hvílir á boltahausnum, hentar vel.
4. Skráið álesturinn við ekkert álag og hlaðið síðan í að minnsta kosti 10 þrepum upp að væntu brotálagi.
5. Í hverju þrepi skal bíða þar til álag og hreyfing ná jafnvægi og skrá síðan hvort tveggja saman.

Stafrænn prófari með færslueiningu getur teiknað álags- og hreyfingarferilinn fyrir þig. Ítarleg mæling gerir hverja prófun mun hægari, svo hún er aðeins gerð þegar verkfræðingurinn óskar þess, eins og í sumum öryggismikilvægum verkum, svo bera megi hreyfinguna saman við evrópskt tæknimat (ETA) festingarinnar.

Álagsslökun er þegar álesturinn sígur niður á traustri festingu eftir að álagningu er hætt. Hún er eðlileg og þess vegna er beðið, þegar hlaðið er í þrepum, þar til álesturinn nær jafnvægi og síðan lesið álag og hreyfing saman. Orsökin er að spenna umhverfis festinguna dreifist út í grunnefnið; það hægir á henni yfir líftíma festingarinnar en hún stöðvast aldrei alveg.

Álagið aftur upp í sama gildi: festing sem slaknar fellur varla aftur, en festing sem er að bila fellur aftur og dregst lengra út.

Þessi athugun skiptir mestu máli með límfestingar (efnafestingar). Þær bila ekki skyndilega: eftir að viðloðunin er farin getur enn þurft mikinn kraft til að draga festinguna út, svo bilað límfest akkeri getur litið út fyrir að halda enn.

Beittu álaginu jafnt og stöðugt þannig að prófálagi sé náð á um 30 sekúndum eða brotálagi á 60 til 90 sekúndum, nema verið sé að mæla færslu í þrepum.

Semjið um stöðvunarreglu fyrir brotpróf eða forpróf. Þegar álagið fer yfir klemmukraftinn frá herslunni er einhver færsla eðlileg; verkfræðingurinn segir til um hvort skrá eigi hana. Verkfræðingurinn getur einnig sett færslumörk sem teljast brot: stöðvið þar og tilgreinið mörkin í skýrslunni. Þegar 5 forprófunarfestingarnar eru álagðar til brots eftir að ein hefur brotnað skal stöðva við um 1.0 mm til að takmarka skemmdir og telja það álag brotálagið. Sjá forpróf.

Festingar bila á einum af þremur stöðum: í festingunni sjálfri, í gripi hennar í holunni eða í grunnefninu umhverfis hana. Skerpróf bæta við einum brotham til viðbótar, útvogun, þar sem festingin er vogarbrotin út. Nefnið brotið eftir því hvað gaf sig.

Skráið brotmátann, álagið og, ef keila af efni brotnaði af, stærð hennar. Lýsið útliti festingarinnar og efnisins umhverfis hana á eftir, þar með talið sprungum. Ef festingin bilaði ekki skal létta álaginu og skrá alla hreyfingu sem eftir situr.

Fjarlægið eða merkið hverja festingu sem prófuð var til brots, eða sem náði ekki staðfestingarálagi sínu, svo að hún sé aldrei tekin í notkun. Prófunarskýrslan skráir það sem gerðist. Hún segir ekki hvers vegna festing bilaði eða hvað skuli gera næst nema prófandinn hafi hæfni til að meta það, og hún samþykkir ekki festinguna. Sjá hvað á heima í prófunarskýrslu á verkstað.

Engin hreyfing er leyfð í staðfestingarprófun. Skrá verður alla hreyfingu sem sést og telst hún bilun. Sjónræn skoðun nægir yfirleitt. Á síðunni reiknivél fyrir prófunarálag er sýnt hvernig staðfestingarálag og álag í forprófunum er reiknað út. Sjá staðfestingarprófanir útskýrðar.